11192017Κυρ
ΕνημέρωσηΠεμ, 09 Νοε 2017 11am

Κρητική Μοουσική

Τσαγκαρούλης Μανώλης ή Κουρούπης

     
Συνεργασία με www.cretan-music.gr
Γράφει ο  Κώστας Βασιλάκης
  
 
Ο Μανώλης Τσαγκαρούλης ή Κουρούπης είναι ένας από τους μεγάλους λυράρηδες της Κρήτης και ανήκει στην κατηγορία των τοπικών μουσικών που δεν καταγράφηκαν ποτέ δισκογραφικά, με αποτέλεσμα να μη μνημονεύονται όπως οι συνομήλικοι του λεγόμενοι "πρωτομάστορες", όπως καθιερώθηκε να αποκαλούνται.

   
Γεννήθηκε γύρω στα 1908-1910 στο Μέρωνα της επαρχίας Αμαρίου του νομού Ρεθύμνης. Σε ηλικία περίπου 16 ετών καθηλώθηκε στο κρεβάτι, συνέπεια ενός τραυματισμού στο πόδι του, και η μητέρα του για να κάνει πιο εύκολες τις στιγμές της ανάρρωσης του, του αγόρασε μια λύρα (δυστυχώς ο ίδιος δε θυμόταν να μας πει τον κατασκευαστή της). Αρκετό χρόνο πέρασε δε την ίδια περίοδο στο γειτονικό μοναστήρι του Αρκαδίου όπου και εξασκήθηκε ιδιαίτερα στο παίξιμο της λύρας.


Πρότυπα του θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε το συγχωριανό του Ανδρέα Σταυρουλάκη ή Τσιγαριδαντρέα, το "Μανέλη", κ.ά. Στα δεκαεπτά του κλήθηκε για πρώτη φορά να παίξει σε γαμήλιο γλέντι στο χωριό του κι έτσι ξεκίνησε μία παρουσία ογδόντα και πλέον ετών στα μουσικά πράγματα της ευρύτερης περιοχής της επαρχίας Αμαρίου. Το παρατσούκλι του το "κληρονόμησε" από τον πατέρα του, για τον οποίο θρυλούνταν ότι, επιστρέφοντας από τον πόλεμο στη Μικρασία, "έφερε τσι λίρες με το κουρούπι" (=κιούπι, μικρό πήλινο πιθαράκι).


Ο Κουρούπης λοιπόν, τον οποίο ο Λεωνίδας Κλάδος κατονομάζει ως δάσκαλό του, δεν υπήρξε ποτέ επαγγελματίας, έπαιζε χωρίς να ζητήσει χρήματα και κέρδος του θεωρούσε τις όμορφες στιγμές που πέρασε στα γλέντια του Μέρωνα και των γύρω χωριών.

Είχε παίξει συντροφιά με το Γιάννη Μπερνιδάκη ή Μπαξεβάνη, το Μαρκογιάννη αλλά και με συγχωριανούς του όπως τους Χρήστο και Παντελή Καλοειδά, τον Γαργεραλέξη (Αλέξη Γαργερό), το Γιώργη Λιοδάκη, κ.ά. Ένα περιστατικό που διηγούνται οι Μερωνιανοί είναι ενδεικτικό της αξίας του: λένε πως, ακούγοντάς τον να παίζει στο πανηγύρι του Αγ. Τίτου στο Αμάρι, ο μεγάλος λυράρης και γνωστός για τον εγωισμό του Αντώνης Παπαδάκης ή Καρεκλάς τόσο πολύ ενθουσιάστηκε, που του δήλωσε πως μετά απ’ αυτή την εμπειρία ο ίδιος θά ’πρεπε να επιστρέψει στο επάγγελμα του καρεκλά!


Λέγεται πως είχε δικό του σκοπό- γύρισμα στα λεγόμενα συρτά του Ροδινού. Το ρεπερτόριό του περιελάμβανε Συρτά, τον "Πενταζάλη" (όπως ο ίδιος τον αποκάλεσε -σιγανό και πηδηχτό), Σούστα, Λαζωτή, Κατσαμπαδιανό, Μικρό μικράκι, αλλά και ευρωπαϊκούς χορούς όπως Ταγκό, Πόλκα, κ.λ.π., που ήταν ιδιαίτερα δημοφιλείς κάποτε. Μέχρι και με συνοδεία σαντουριού είχε παίξει σε πανηγύρι στο Μέρωνα. Τη δεκαετία του 1950 απέκτησε από το γνωστό οργανοποιό Μανώλη Σταγάκη τη  λύρα που τον συντρόφευε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του…


Υπερήλικας πλέον και καταβεβλημένος από τη ζωή, ο Μανώλης Τσαγκαρούλης ή Κουρούπης ζει σήμερα στο Μέρωνα και θυμάται με νοσταλγία όλες τις όμορφες στιγμές που του χάρισε η αγαπημένη του λύρα...

Μάιος 2006,
Μέρωνας Αμαρίου