11242017Παρ
ΕνημέρωσηΠεμ, 09 Νοε 2017 11am

Στην Αρχή του Τραγουδιού

Στην Αρχή Του Τραγουδιού / Σεπτέμβριος 2007-φ.60

    
Δήμος Μούτσης  -  Μάνος Ελευθερίου
ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
          
Τραγουδούν: Δ. Μητροπάνος  –  Π. Σαλπέα
 
 
Πρόκειται για έναν  δίσκο που θεωρείται - ακόμα και σήμερα - σημείο αναφοράς για την ελληνική δισκογραφία. Οπωσδήποτε αποτελεί σταθμό στην πορεία του συνθέτη Δ. Μούτση και σταθερή αξία στο ρεπερτόριο του Δ. Μητροπάνου.  35 χρόνια μετά την πρώτη κυκλοφορία του ίσως να μην ξαφνιάζει, όπως ξάφνιασε τότε το ακροατήριο, αλλά εξακολουθεί να προκαλεί δυνατή αίσθηση και συγκίνηση  που -  παράλληλα με τη λαϊκότητά του -  τον καταξιώνουν σ’ ένα ευρύ κοινό.
    
            Ο "Άγιος Φεβρουάριος" κυκλοφόρησε το  1972, όταν δηλαδή συμπληρώνονταν 50 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η θεματολογία των τραγουδιών του δίσκου προέρχεται από το γεγονός αυτό. Πάντως ο Δ.  Μούτσης σε μια παρουσίαση του δίσκου το 1972 επιχειρεί να δώσει μια ευρύτερη διάσταση στο έργο του σημειώνοντας: "Ο ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ είναι ένας συμβολισμός μιας τραγωδίας που περνάμε όλοι κάποτε, αλλά και ο συμβολισμός μιας αναγέννησης που ελπίζουμε ότι κάποτε θα έλθει". Αυτό επιτυγχάνεται με τους πολύ καλούς στίχους του Μ. Ελευθερίου, ο οποίος πέτυχε να ζωντανέψει απλά και χωρίς ακραίους συναισθηματισμούς, εικόνες από την καταστροφή και κυρίως την προσφυγιά. Ο ίδιος ο στιχουργός επισημαίνει: "οι στίχοι δεν είναι η ιστορία της Σμύρνης, αλλά αναφέρονται σε κάτι οριστικά χαμένο σαν τη Σμύρνη".
 
Η ιστορία του δίσκου ξεκινά την τριετία 1968- 1970. Ο Μάνος Ελευθερίου, με το πάθος του συλλέκτη που τον χαρακτηρίζει, συγκεντρώνει υλικό (άρθρα, καρτ – ποστάλ, φωτογραφίες) από τη Σμύρνη πριν την καταστροφή. Με βάση αυτό το υλικό έγραψε 30 περίπου κείμενα   και στίχους τους οποίους  έδωσε  στον Δήμο Μούτση. Ο Δήμος Μούτσης μελοποίησε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα εννέα από τα κείμενα. Τα τραγούδια πρωτοπαρουσιάστηκαν ζωντανά τον Οκτώβριο του 1971 στο κέντρο "Περικλής" της Πλάκας, το οποίο μετονομάστηκε σε " Φεβρουάριος" ειδικά γι' αυτές τις παραστάσεις. Τα πιο λαϊκά τραγούδια του κύκλου απέδιδε ο Γιάννης Μπογδάνος, ενώ τα πιο λυρικά κομμάτια ερμήνευε η Πετρή Σαλπέα.

Ο Μούτσης κράτησε τη Σαλπέα και για τη δισκογράφηση του υλικού, αναζητούσε όμως ερμηνευτή για τα  "αντρικά"  κομμάτια του δίσκου. Η αναζήτηση αυτή τον οδήγησε  στην επιλογή του πολύ νέου τότε Δ. Μητροπάνου για τον οποίο σημειώνει ο συνθέτης: "Στεγνή φωνή-σκέτη, χωρίς πολλά τσαλίμια, ό,τι έπρεπε γι' αυτό που ήθελα σ' αυτά τα τραγούδια". Το πρόβλημα  με τον Δ. Μητροπάνο ήταν ότι υπηρετούσε τη θητεία του στην Αλεξανδρούπολη. Καταφέρνουν να εξασφαλίσουν στον τραγουδιστή  άδεια για να ηχογραφήσει. Πράγματι, όπως ο ίδιος ο τραγουδιστής θυμάται: " Στις 20 Δεκεμβρίου του 1971 κατεβαίνω στην Αθήνα και μέσα σε δύο μέρες ηχογραφώ και τα πέντε τραγούδια που λέω στο δίσκο".

            Η μουσική του δίσκου είναι ιδιαίτερα πρωτότυπη για την εποχή. Επίσης είναι μία από τις πρώτες φορές που  χρησιμοποιήθηκε οκτακάναλο στην ηχογράφηση  δίσκου, γι αυτό τα μπουζούκια (παίζει ο Δ. Μαριολάς) ηχούν περίεργα. Ο Μούτσης ισχυρίζεται ότι για τις μελωδίες πατάει στη λαϊκή παράδοση, αλλά είναι επηρεασμένος κι από τα σύγχρονα μουσικά ρεύματα. Γενικότερα η ενορχήστρωση του δίσκου προκαλεί αμηχανία στους κριτικούς. Η εφημερίδα Ακρόπολις, για παράδειγμα, το  1972 επισημαίνει "την επίδραση της σύγχρονης ποπ στον τρόπο έκφρασης του συνθέτη".  Ίσως  δεν είναι τυχαίο ότι, όταν κυκλοφόρησε ο δίσκος, δεν ξεπέρασε σε πωλήσεις τα 2.000 κομμάτια. Σιγά – σιγά, βέβαια, ο δίσκος καταξιώθηκε στη συνείδηση του κόσμου και σημείωσε επιτυχία και από άποψη εμπορική ˙ είναι, άλλωστε, ένας από τους δίσκους που εξακολουθούν  να σημειώνουν πωλήσεις μέχρι σήμερα.
            Το Φεβρουάριος του 1999 ο "Άγιος Φεβρουάριος" επανεκδίδεται σε CD. Σημειώνει ο συνθέτης: "Πρόθεση για μια καινούρια κι επαναστατική δουλειά, όπως αποδείχθηκε αργότερα ότι ήταν ο ΑΓΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ, δεν είχα. Το λέω αυτό, πρώτον γιατί μια τέτοια σκέψη και είναι άγνωστη στο χαρακτήρα μου και δεύτερο και κυριότερο, γιατί ξέρω καλά πως οι καινούριες ιδέες και οι καινούριες μορφές σ' όλα τα είδη της Τέχνης έρχονται ως αποτέλεσμα κι όχι από πρόθεση".
            Όλα τα τραγούδια του δίσκου ακούστηκαν και τραγουδήθηκαν πολύ, κυρίως βέβαια αυτά που ερμήνευσε ο Δ. Μητροπάνος. Το πιο γνωστό, ίσως, είναι το τραγούδι "Άλλος για Χίο τράβηξε" καθώς και  "Ο χάρος βγήκε παγανιά" και "Η σούστα πήγαινε μπροστά". Επίσης το ομότιτλο "Άγιος Φεβρουάριος" και το "Κομοδίνο" με την Π. Σαλπέα. Η Π. Σαλπέα τραγουδίστρια σε μπουάτ τότε, καλλίφωνη και ωραία κοπέλα, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Μούτση, εμφανίστηκε σε δύο δίσκους ακόμα, με τον Μητροπάνο στα "Τσιμεντένια πρόσωπα" των Γ. Κατσαρού - Ηλία Λυμπερόπουλου και στο δίσκο "Για μια σταγόνα αλάτι" των Μ. Πλέσσα – Δ.. Χριστοδούλου, με τον Αντ. Καλογιάννη και έκτοτε εξαφανίστηκε. Ο Δ. Μητροπάνος ουσιαστικά με αυτόν τον δίσκο ξεκίνησε την μεγάλη και πετυχημένη πορεία του στο λαϊκό τραγούδι.
 
           
Πολύτιμες πληροφορίες αντλήθηκαν μέσα από την ειδική έκδοση της εφ. "Καθημερινή" - "100 Δίσκοι και η ιστορία τους"  (Δ. Μπάκα για τον ραδιοφωνικό σταθμό "Μελωδία")