Τροχιοδεικτικά Πυρά

Τροχιοδεικτικά Πυρά / Δεκέμβριος 2007 - φ.63

    
Περηφάνια και προκατάληψη
 
"Θεέ μου, κάνε να μη μιλάω και να μη συζητώ γι’ αυτά που δε γνωρίζω και δεν καταλαβαίνω". Άντον Τσέχωφ. Αποστροφή και προσευχή μαζί. Κι αποκαλύπτει ένα από τα πολλά βάσανα που δυναστεύει τους συγγραφείς, κι όχι μόνο, ανά τους αιώνες. Θέτει όμως κι ένα όριο. Πέρα από αυτό υπάρχει μόνο φιλαυτία. Πόσοι συγγραφείς άντεξαν και δεν το διάβηκαν; ελάχιστοι.
    
 
Είναι δύσκολος ο αγώνας του συγγραφέα. Και τον καθιστά δυσκολότερο ο αιώνας που ζει, η εποχή του. Γιατί του υπενθυμίζει διαρκώς πόσο εφήμερος είναι και πόσο δύσκολα θα καταστεί δια μέσου του συγγραφικού του έργου αιώνιος. Είναι ψώνιο αυτό, αλλά παντελώς ανθρώπινο. Υπερηφάνεια. Ο δεικνύων εαυτόν υπεράνω όλων.
 
"Έχω κερδίσει όλα τα βραβεία στην Ευρώπη, όλα τα … καταραμένα βραβεία. Είμαι πάρα πολύ ευχαριστημένη που τώρα πια τα έχω κερδίσει όλα, όλα στο σύνολό τους. Αυτό είναι ένα "φλος ρουαγιάλ". Αυτά δήλωσε η 88χρονη Ντόρις Λέσινγκ αμέσως μόλις έμαθε ότι κατέκτησε το Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2007.
 
Δύσκολο πράγμα η διαχείριση του εαυτού μας. Κι όσο κιοτεύει ο αιώνας μας τόσο μεγεθύνεται ο εαυτός. Συρρικνώνεται η μάζα αλλά διαστέλλεται ο νους. Δεν τον χωρά ο τόπος του κι αναζητά διέξοδο προς τα έξω.
 
Ο Πυθαγόρας μέσα από τις μελέτες που έκανε πάνω στη μουσική κατέληξε στη σύλληψη του παγκόσμιου νόμου της τάξεως και της αρμονίας της φύσεως. Ο νόμος αυτός συνίσταται από αριθμητικές σχέσεις. Και σύμφωνα με αυτόν η ουσία του κόσμου είναι ο αριθμός. Μια τόση δα κουτσουλιά. Ένα άπειρο ελάχιστο τίποτα. Από ένα τίποτα φτιάχτηκε ο κόσμος. Big Bang.
 
Πότε πρόλαβε ο άνθρωπος να ξεπεράσει τον αριθμό και να καταστεί νούμερο; πως εξελίχθηκε έτσι κι έφτασε να διεκδικεί το απόλυτο για τον ίδιο και το μέρος για τους άλλους; με την έκπτωση απαντά η Ορθοδοξία δια γραφίδας των Αγίων Πατέρων της. Η υπερηφάνεια είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του ανθρώπου κι είναι απόρροια του αυτεξούσιου που έχει χαρίσει ο Θεός στον άνθρωπο. Είναι μια απάντηση.
 
Είτε συμφωνείς είτε όχι. Ας προσπαθήσουμε να αναλογιστούμε πως θα ήταν ο κόσμος μας αν δεν υπήρχε μεταξύ των ανθρώπων υπερηφάνεια.  Είναι απλώς αδιανόητο. Όπως και το γεγονός ότι το σύμπαν διαστέλλεται συνεχώς με τρομακτική ταχύτητα. Πώς να περιγράψει ο γονιός τα συναισθήματά του βλέποντας την πρόοδο του παιδιού του; Αν δεν νιώσει υπερηφάνεια κινδυνεύει να θεωρηθεί αδιάφορος ή και ψυχρός. Αμ ο οπαδός που παθαίνει παράκρουση επειδή κέρδισε η ομάδα του ένα παιχνίδι στο εξωτερικό; Υπερήφανος!
 
Διαβάζεις ιστορία κι αντιμέτωπος με τον Μαραθώνα και τις Θερμοπύλες αισθάνεσαι μικρός αλλά ταυτόχρονα υπερήφανος που είσαι Έλληνας. Ακούς τον ύμνο της σοσιαλιστικής διεθνούς και τρέμεις από συγκίνηση κι υπερηφάνεια για τα κομμουνιστικά σου ιδεώδη. Παιανίζει η μπάντα τον εθνικό ύμνο και σε στάση προσοχής χαιρετάς ναζιστικά νιώθοντας υπερήφανος. Ποιοι είσαστε όλοι εσείς ρε παιδιά; ποιοι είμαστε όλοι μας;
 
Διάβασα πρόσφατα ένα άρθρο και μια συνέντευξη δύο καταξιωμένων συγγραφέων. Το άρθρο ήταν της Σώτης Τριανταφύλλου από την Athens Voice, κι η συνέντευξη του Βασίλη Αλεξάκη από "Τα Νέα ". Στο άρθρο υπάρχουν ποικίλοι αφορισμοί, κι ακόμα περισσότερες δηλώσεις. Κάτω ο στρατός, κάτω η θρησκεία, κάτω οι παρελάσεις κι ουστ από δω χάμω αιμοβόρε εθνικέ ύμνε.
 
Από δηλώσεις ξεμονάχιασα δύο που μ’ άρεσαν γιατί ήταν υπερήφανες. Το φιλοσοφικό πρόβλημα της εκπαίδευσης έγκειται στο ότι ο στόχος της δεν είναι η τέχνη της ζωής-δηλαδή η προσωπική ευτυχία-αλλά η στερεοποίηση των παραδοσιακών αξιών. Οι παρελάσεις συνιστούν την απελπισμένη αναζήτηση νοήματος στη ζωή, στη ζωή που έχει αξία επειδή δεν έχει νόημα.
 
Φεύγω και πάω στη συνέντευξη του Βασίλη Αλεξάκη.        
 
"Αν είχα να διαλέξω ανάμεσα στα υπάρχοντα γαλλικά βραβεία αυτό θα διάλεγα. Δίνει το σωστό στίγμα του βιβλίου", κι αναφέρεται στο Μεγάλο Βραβείο της Γαλλικής Ακαδημίας για το βιβλίο του "Αpres J.C." που διαδραματίζεται στον Άθω και πραγματεύεται τη σύγκρουση χριστιανισμού και αρχαίου κόσμου. "Η ιστορία του χριστιανισμού είναι η ιστορία ενός φανατισμού που θυμίζει τους μουσουλμάνους φονταμενταλιστές. Η ελληνική θρησκεία ήταν πολυθεϊστική.
 
Πρέπει να επιμείνουμε στο γεγονός ότι οι Έλληνες δεν ήταν ειδωλολάτρες, όπως λέγεται συνήθως, ήταν πολυθεϊστές. Οι θεοί τότε ήταν ένα είδος γερουσίας, δεν ισχυρίζονταν ότι ήξεραν τα πάντα. Αντίθετα, ο μονοθεϊσμός γεννά τη βία, γιατί είναι ένα είδος απόλυτης δικτατορίας".

Άμος Οζ. Παγκοσμίου φήμης ισραηλινός συγγραφέας. "Φανατικός είναι οποιοσδήποτε πιστεύει πως είναι σωστό να ακυρώσει κάθε σκέψη διαφορετική από τη δική του". Και κλείνει προσθέτοντας: "Μοναδικό όπλο που μπορεί να εξουδετερώσει τον φανατικό είναι το χιούμορ κι η ειρωνεία". 
 
Κωνσταντίνος Γυπαράκης