05252017Πεμ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Επιστημονικά... από το Περίπτερο

Μαθηματική λογοτεχνία

Ο Θείος Πέτρος και η Εικασία…των Δοξιάδη – Μιχαηλίδη!

Της Ελπίδας Πασαμιχάλη

Υπάρχει Μαθηματική Λογοτεχνία τελικά; Μπορούμε να αποδείξουμε ότι ανάμεσα στα λογοτεχνικά βιβλία που αφηγούνται τις περιπέτειες των μαθηματικών, υπάρχει τουλάχιστον ένα που να δημιουργεί ένα νέο λογοτεχνικό είδος;

Το φιλόδοξο αυτό… θεώρημα, γνωστό και ως… Εικασία Δοξιάδη-Μιχαηλίδη, θα παραμείνει προς το παρόν ανάμεσα στα άλυτα προβλήματα

των μαθηματικών, αφού οι δύο εισηγητές του δεν μπόρεσαν να καταλήξουν σε μία τεκμηριωμένη απόδειξη!
Για την ακρίβεια, οι δύο αυτοί μαθηματικοί και λογοτέχνες που συναντήθηκαν την Παρασκευή στην αίθουσα διαλέξεων του Μουσείου Μπενάκη, με την ευκαιρία συμπλήρωσης των πέντε χρόνων της ομάδας Θαλής και φίλοι, απέτυχαν να πείσουν ο ένας τον άλλον για την ορθότητα της δικής του απόδειξης ο καθένας, ενώ το κοινό έμεινε ως το τέλος διχασμένο!....

Η πιθανότητα λύσης του προβλήματος «Μαθηματική Λογοτεχνία: Μύθος ή πραγματικότητα», που ήταν και ο τίτλος της διάλεξης, φαίνεται μηδενική και το θέμα μοιάζει να έχει οδηγηθεί σε αδιέξοδο, αφού οι εισηγητές ισχυρίστηκαν ότι έχουν αποδείξει δύο εντελώς αντίθετες Εικασίες! Ο μεν Τεύκρος Μιχαηλίδης την Εικασία ότι η Μαθηματική Λογοτεχνία Υπάρχει, ο δε Απόστολος Δοξιάδης την Εικασία ότι η Μαθηματική Λογοτεχνία δεν Υπάρχει…

Η διαμάχη γύρω από την απόδειξη αυτού του προβλήματος, έχει ξεκινήσει πριν από δεκαεπτά περίπου χρόνια, όταν ο Απόστολος Δοξιάδης εξέδωσε το μυθιστόρημα «Ο θείος Πέτρος και η Εικασία του Γκόλντμπαχ» το οποίο στη συνέχεια έγινε διεθνές best seller και μεταφράστηκε σε τριάντα γλώσσες. Το βιβλίο εκείνο, που αφηγείται την τραγική ιστορία του θείου Πέτρου Παπαχρήστου, που αφιέρωσε όλη του τη ζωή για να λύσει ένα από τα πιο παλιά άλυτα προβλήματα της θεωρίας αριθμών, θεωρήθηκε διεθνώς ότι δημιούργησε ένα νέο λογοτεχνικό είδος, το Mathematical Fiction. Πράγματι, μετά το πρώτο εκείνο βιβλίο ακολούθησαν πολλά, αρκετά από τα οποία βρήκαν μεγάλη ανταπόκριση στο κοινό. Ανάμεσά τους ήταν τα «Το θεώρημα του παπαγάλου» του Ντενί Γκέτζ, «Καταραμένα μαθηματικά. Η Αλίκη στη χώρα των αριθμών» του Κάρλο Φραμπέτι, «Οι άγριοι αριθμοί» του Φίλιμπερτ Σογκτ, «Μπόμπιους Ντικ» του Andrew Crumey , «Η ακολουθία της Οξφόρδης» του Γκιγιέρμο Μαρτίνεζ, «Πυθαγόρεια εγκλήματα» του Τεύκρου Μιχαηλίδη και πολλά άλλα, για να μην αναφέρουμε τις βιογραφίες των μαθηματικών, που έχουν γίνει εξαιρετικά δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια.

Ενώ λοιπό ο όρος Mathematical fiction φαίνεται να έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως νέο είδος και περιλαμβάνει στους κόλπους της όχι μόνο βιβλία, αλλά και ταινίες και θεατρικά έργα, ακόμη και παιχνίδια, ενώ στην ιστοσελίδα Mathematical Fiction του Alex Kasman υπάρχει κατάλογος με 850 έργα μυθοπλασίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα που σχετίζονται με τα μαθηματικά, από τα οποία τα 500 περίπου έχουν γραφτεί μετά το 1990, ο «ιδρυτής» Απόστολος Δοξιάδης... διαφωνεί!

Ο συγγραφέας και άλλων βιβλίων μυθοπλασίας με θέμα τα μαθηματικά όπως το θεατρικό «Η δέκατη έβδομη νύχτα» και το graphic novel «Logicomix», πιστεύει ότι η Μαθηματική Λογοτεχνία δεν υπάρχει ως είδος. Όπως μάλιστα έχει γράψει και στον πρόλογο του βιβλίου του «Από την παράνοια στους αλγορίθμους»: «Ακόμη και σήμερα δεν πιστεύω ότι το θέμα του Θείου Πέτρου είναι τα μαθηματικά, όπως δεν πιστεύω ότι τηρουμένων των αναλογιών, το θέμα του «Μαγικού Βουνού» του Τόμας Μαν είναι η φυματίωση ή ότι οι «Βρυκόλακες» του Ίψεν είναι ένα έργο με θέμα τη σύφιλη.» Αυτή την άποψη επανέλαβε και στη διάρκεια της συνάντησης. Από την άλλη πλευρά ο Τεύκρος Μιχαηλίδης υποστήριξε ότι «Η Μαθηματική Λογοτεχνία υπάρχει και είναι ένα νέο είδος που αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια».

Πάντως υπήρξε και ένας μύθος που καταρρίφθηκε από «μονομαχία» των δύο ιδρυτικών μελών της ομάδας Θαλής και Φίλοι και αυτός είναι πως οι διαφωνίες των μαθηματικών δεν αφορούν το ευρύ κοινό. Την αναμέτρηση παρακολούθησαν πάνω από τετρακόσιοι αυτόπτες μάρτυρες, όλων των ηλικιών, που έμειναν μέχρι το τέλος και έλαβαν μέρος στην… ψηφοφορία! Το αποτέλεσμα ήταν ένα προς ένα περίπου ενώ και οι ίδιοι οι ομιλητές, ψήφισαν ο ένας την άποψη του… άλλου!

Όσοι δεν μπορέσατε να παρακολουθήσετε την ιστορική αυτή αναμέτρηση, παρηγορηθείτε στη σκέψη ότι θα ακολουθήσουν και άλλες εκδηλώσεις της ομάδας Θαλής και Φίλοι με την ευκαιρία των πέντε χρόνων από την ίδρυσή της.

Συγκεκριμένα:

-«Ευκλείδης και Εντροπία: Μία σύντομη πορνογραφική σχέση» Ομιλητές οι καθηγητές Πέτρος Δελλαπόρτας και Γιάννης Κοντογιάννης (Παρασκευή 29 Ιανουαρίου, 19.00)

-«Μαθηματικοί διαγωνισμοί: Πρωταθλητισμός ή άθληση για όλους;» Ομιλία του Tony Gardiner, καθηγητή Μαθηματικής Εκπαιδευτικής στο Πανεπιστήμιο του Bimingham και προπονητή της Βρετανικής Ολυμπιακής Μαθηματικής Ομάδας. (Παρασκευή 19 Φεβρουαρίου, 19.00)

-«Η Αλίκη στη χώρα του Θαλή» Συζήτηση με τους Αβραάμ Κάουα, Άλκηστη Πατρινέλη και Τεύκρο Μιχαηλίδη με θέμα τις διαφορετικές όψεις του Λιούις Κάρολ. (Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου, 19.00)

-«Ο Σέρλοκ Χολμς και το πέμπτο αίτημα του Ευκλείδη» Ομιλία του Απόστολου Δοξιάδη για τη σχέση της λογικής μεθόδου του Σέρλοκ Χολμς, ως έκφρασης των μαθηματικών της εποχής του. Συμμετέχουν οι Τεύκρος Μιχαηλίδης, Ανδρέας Αποστολίδης, Φίλιππος Φιλίππου, Νεοκλής Γαλανόπουλος. (Παρασκευή 5 Μαρτίου, 19.00)

Είσοδος ελεύθερη

Μουσείο Μπενάκη Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου

ΘΑΛΗΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΙ www.thalesandfriends.org τηλ. 2107223227