08192017Σαβ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Τα Περιττά

Φύλλο 87 - Φεβρουάριος 2010

Μανουσάκης Γιώργης

«Όμορφη» πόλη …

«Σε τούτη την πόλη γεννήθηκα

Φλέβες μου οι δρόμοι της

Κι η ιστορία της αέρας που αναπνέω

Κάθε γέννα της κι ένα φάσμα μνήμης.

Πόλη σε μέτρα ανθρώπινα.

Εδώ θα μείνω - τ΄αποφάσισα – ολοζωής

Κάτω από τα φτερά της θα ονειρεύομαι.

Όμως ποια Κίρκη τη μεταμορφώνει;

….

Στη θέση της ορθώθηκε μια πόλη

Σκληρή κι αγέλαστη, ύπουλη και φαντασμένη.

Σε ξένη πόλη σέρνω τώρα τη ζωή μου.»

 

Στίχοι από ποίημα του Γιώργη Μανουσάκη, του οποίου από μέρες τελέστηκε το 2χρονο θρησκευτικό μνημόσυνο και στη συνέχεια το φιλολογικό μνημόσυνο στη Ν. Χώρα, στη συνοικία του για να μην ξεχνάμε, να τιμάμε, να ψιθυρίζουμε τους στίχους του και να μοιραζόμαστε το θησαυρό της διάνοιας του.

Μιλάω στο α΄ πληθυντικό κι αναρωτιέμαι μέσα σ΄αυτό το συλλογικό υποκείμενο πόσοι περιλαμβάνονται; Η αίθουσα γέμισε από Χανιώτες που τον γνώριζαν ή τον διαβάζουν. Κανονικά δε θάπρεπε ν΄ αρκεί μια συνήθης αίθουσα αλλά ένας τεράστιος χώρος που θα γέμιζε από συγκινημένους ακροατές που θα είχαν την μεγάλη ευκαιρία ν΄ ακούσουν, να νιώσουν και να κατανοήσουν μια ποιητική γλώσσα  που πέρα και πάνω από την υπαρξιακή αγωνία, μίλησε έναν προβληματισμό και μια κοινωνική παρατήρηση βαθιά αληθινή και τόσο πικρή.

Πολίτης των Χανίων ο Γιώργης Μανουσάκης τίμησε με τον τρόπο του την πόλη του. Την έκανε λέξη, στίχο, ποίημα, κέντρο του κόσμου του, την πόνεσε, την έκρινε, όμως ποτέ δεν της είπε ψέματα.

Άνθρωπος των χαμηλών τόνων και της λεπτής παρατήρησης συνομιλούσε χρόνια με τα Χανιά και μας κατέθετε τα ποιητικά συμπεράσματα αυτού του διαλόγου.

Δεν πήγε σ΄άλλη γη, δεν πήγε σ΄άλλη θάλασσα, μόνιμος κάτοικος μιας ιστορικής πόλης, εδώ στο νότο.

Μια πόλη είναι οι δρόμοι της, τα κτίσματα της, οι άνθρωποι της. Μια πόλη είναι τόσες ζωές , αγωνίες, ιδέες, μνήμες, που διασταυρώνονται τυχαία ή όχι και κτίζουν τις εποχές με τα υλικά στ΄ ανθρώπινα μέτρα. Μια πόλη είναι «μια μάνα που κάτω από τα φτερά της ονειρευόμαστε», κατά τον Γ. Μανουσάκη.

Σήμερα ποια, κάποια χρόνια μετά την ποιητική «μαρτυρία», τα Χανιά προβληματίζονται για το παρόν τους σε σχέση με το βαρύ παρελθόν  και με ένα αβέβαιο μέλλον; Με τέσσερα (4) επίθετα ο Μανουσάκης έγραψε για μια πόλη «σκληρή και αγέλαστη, ύπουλη και φαντασμένη», μια πόλη «ξένη». Θα συμφωνήσουμε με τον ποιητή ή θα τον διαψεύσουμε, αν η φράση του εμπεριέχει κι απαισιόδοξη μελλοντική πρόβλεψη;

Οι δρόμοι έχουν ονόματα. Τα διαβάζουμε;

Ζωγράφοι και ποιητές, κεραμίστες, θεατράνθρωποι κυκλοφορούν ανάμεσα μας. Τους αναζητούμε;

Λαογράφοι και μαντιναδολόγοι, μουσικοί – υπερασπιστές μιας επίμονης ποιότητας, γράφουν, συνθέτουν και τραγουδούν. Τους ακούμε; Ποιοι περπάτησαν πριν από εμάς σ΄αυτά τα στενά; Ποιοι ζουν ανάμεσα μας σε μια σιωπηλή αξιοπρέπεια;

Ένα ποιητικό παράπονο είναι πάντα μια αφορμή ίσως και για σκληρότερες διαπιστώσεις. Δεν ξερώ, αν θα φτάσουμε στην Καρυωτακική απόγνωση της «Πρέβεζας» αλλά τα σημεία των καιρών για την ουσία των ανθρώπινων κοινοτήτων δεν είναι ευχάριστα.

Τα Χανιά του 2010, έχουν χρέος απέναντι στην ιστορία, στην αρχοντιά, στην ομορφιά να αναλογιστούν το δρόμο τους. Περπατάμε μέσα στην ιστορία, αγγίζουμε τ΄ απομεινάρια της, ανασαίνουμε την αγωνία και τον κόπο του παρελθόντος. Μάλλον τον πατάμε, μόνοι εποχούμενοι σε βαριά και ογκώδη αυτοκίνητα, κινούμενοι αλαζονικά με μάρκες που φαίνεται να προσδιορίζουν την ταυτότητα μας, δηλητηριάζουμε τα παιδιά μας με τη λαγνεία της ύλης, μολύνουμε τις θάλασσες μας ελπίζοντας στην αβλεψία των ξένων, φαντασμένοι, με την οίηση σημαία μας, αναρωτιέμαι, δεν νιώθουμε ποτέ τύψεις;

Ο Οδυσσέας μπόρεσε να μη μεταμορφωθεί και να γλυτώσει από την Κίρκη, όταν οι σύντροφοι του έγιναν γουρούνια. Αυτό δηλώνει μια ελπίδα. Ίσως τη δύναμη της λογικής και της δημιουργικής ατομικότητας, που από πάντα αντιστέκεται στον ατομισμό και την κατάργηση της λογικής.

Η επίμοχθη αναζήτηση του ανθρώπινου μέτρου είναι ίσως μια αρχή…