12152017Παρ
ΕνημέρωσηΠεμ, 09 Νοε 2017 11am

Τα Περιττά

Φύλλο 89 - Απρίλιος 2010

koyndoyros1

Για τον Νίκο Κούνδουρο

«Κάθε τέχνη έχει το δικό της ποιητικό νόημα και όραμα κι ο κινηματογράφος δεν αποτελεί εξαίρεση. Έχει συγκεκριμένο ρόλο, δικό του πεπρωμένο. Ήρθε στη ζωή για να εκφράσει ένα ιδιαίτερο χώρο ζωής, που το νόημα του δεν είχε βρει έκφραση σε καμιά από τις υπάρχουσες μορφές τέχνης».

Α. Ταρκόφσκι, σκηνοθέτης.

Αυτήν ακριβώς την τέχνη, την έβδομη, του σινεμά, υπηρέτησε και υπηρετεί ακόμα ένας μεγάλος καλλιτέχνης, ένας σκηνοθέτης βροντερός, εμβληματικός για τη χώρα μας ο Νίκος Κούνδουρος. Ξέρει καλά ότι εκφράζει και υπηρετεί μια τέχνη δύσκολη και «οδυσσειακή» γιατί χρειάζεται δύναμη ψυχής και τολμηρό νου για να γίνει η φαντασία και η ιδέα μια νέα σημειολογική πραγματικότητα, που προτείνει μια άλλη θέαση του κόσμου.

Ένας μάγος, ο Νίκος Κούνδουρος, που ξέρει καλά να γεμίζει με ιστορίες ανθρώπων το λευκό πανί και με φως ζωής τη σκοτεινή αίθουσα. Η κινηματογραφική ζελατίνα του Ν.Κ. καταγράφει ενθουσιασμούς, ιδέες, πράγματα, συναρμολογεί εικόνες και τις μεταμορφώνει σε ιστορία, δίνει δηλαδή ζωή και ψυχή στο άψυχο υλικό και στα όνειρα του, που έτσι τα μοιράζεται μαζί μας.

«Η εικόνα δεν έχει ανάγκη από επιχειρήματα, γιατί είναι η ίδια επιχείρημα. Δε χρειάζεται υποστήριξη, γιατί η ίδια αυτουποστηρίζεται» γράφει ο ίδιος, θεωρώντας ότι η δύναμη του κινηματογράφου «ανταγωνίζεται» αυτήν της ζωής, των ανθρώπων, που σκέφτονται, αναστοχάζονται, υποφέρουν, ζουν, απελπίζονται, γελάνε.

Ο Ν.Κ. υπήρξε και έτσι πορεύεται ακόμα, θαρραλέος, συγκρουσιακός, αληθινός, γνήσιος κι αντιστέκεται ως φυσική και ως καλλιτεχνική παρουσία στη φτήνια, στην ποταπότητα, στην αριθμοποίηση, στην εμπορευματική λογική, του φτηνού θεάματος.

«Δεν κάνω κινηματογράφο για την αφεντιά μου. Οι άλλοι με νοιάζουν, των άλλων τα ντέρτια. οι καημοί, οι δυστυχίες, οι έρωτες και οι θάνατοι. Και στο σημείο που οι άλλοι είμαι εγώ, υπογράφω τις ταινίες μου, πλαστογράφος ίσως των αληθινών πραγμάτων, ήσυχος που δεν έκανα κακό σε κανέναν». Ν.Κ.

Πράγματι, η σκοτεινή αίθουσα κι ο ανελέητος βομβαρδισμός των εικόνων, αν και προέρχονται από υποκατάσταση ζωής δεν παύουν να είναι γνήσια. Έτσι το σινεμά σημαδεύεται από την εγκυμοσύνη του χρόνου και της ζωής.

Ο ΝΚ αφηγήθηκε κι εξακολουθεί να αφηγείται τη νιότη, τη σύμπτωση, την αλήθεια, την ιστορία, την άλλη πλευρά της πραγματικότητας, την καταστροφικότητα του πολέμου, την τραγικότητα της μοίρας, τους άλλους κώδικες που ρυθμίζουν την τύχη των ανθρώπων.

Η τέχνη του ακέραιη, ντόμπρα, προσηλωμένη σε στόχο που ταιριάζει με τη ζωή του είναι η αφήγηση της κίνησης, της πράξης, της αλήθειας.

Έθρεψε και θρέφει το νου του «με μνήμες πραγμάτων, πολύ πριν αποκτήσω τη δική μου μνήμη» όπως δηλώνει και «ζει από τις ζωές των άλλων, μ΄αυτά που έγιναν και δεν ξεγίνονται κι ούτε θα ξαναγίνουν».

Ο Ν.Κ. είναι ένας παθιασμένος άνθρωπος, με εσωτερική πληρότητα. Μια φωνή που καίει κι όταν μιλάει, πάλι αφηγείται με κινηματογραφική ροή και κάνει εικόνες τα θέλω του, τα βιώματα του, τις μεγάλες του στιγμές. Άνοιξε δρόμο στον κινηματογράφο, στη χώρα μας, που έγιναν λεωφόροι για να πατήσει στέρεα ο νεοελληνικός πολιτισμός.

Δεν είμαι ειδική για να αναλύσω με ειδικούς όρους την κατάθεση του στον κινηματογράφο. Ξέρω όμως ότι είναι καθηλωτικός κι ανατρεπτικός, είναι αυτός που με την τέχνη του φώτισε και δεν σκοτείνιασε. Παγίδευσε στο ισχυρό συναίσθημα και στη λογική συγκίνηση, όσοι των παρακολουθούν στη μεγάλη πορεία του, υπηρετεί με συνέπεια, ανυποχώρητος, εμπνευσμένος από μια δύσκολη πραγματικότητα, φλογισμένος δημιουργός που διαλύει, που διαλέγεται, που καταγράφει, που ιστορεί, ποιητικός και μοναδικός. Ένας ελεύθερος άνθρωπος είναι ο ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΣ κι αυτή την ελευθερία που την κάνει τέχνη τίμησε το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κρήτης, στο εξαιρετικό του αφιέρωμα πριν μερικές μέρες. Με τιμητική εκδήλωση, με προβολές ταινιών του και με έκθεση φωτογραφικού υλικού από τις μοναδικές του ταινίες, τα Χανιά έζησαν και γνώρισαν και κουβέντιασαν με το μεγάλο σκηνοθέτη που η ζωή του συμπίπτει συνεπώς με την τέχνη του.

«Μ΄ αρέσει η διάλυση της ζωής και η ανασύνθεση της μέσα από τους φακούς της μηχανής και το μάτι του σκηνοθέτη» γράφει ο Νίκος Κούνδουρος κι εμείς τον τιμούμε και τον ευχαριστούμε  που υπάρχει, μιλάει με παρρησία, τοποθετεί και τοποθετείται, προτείνει κι αισιοδοξεί με τον τρόπο του, αυτόν μιας πάντα νέας, εφηβικής και ανατρεπτικής ματιάς.

 

Βαρβάρα Περράκη