05302017Τρι
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Η Συνωμοσία του Θορύβου

Φύλλο 97 - Ιανουάριος 2011

Το Δεκέμβριο του 1914 οι Σύμμαχοι είχαν  καταφέρει να σταματήσουν την επέλαση των Γερμανών, που είχαν κατακτήσει ήδη τις Κάτω Χώρες και προέλαυναν προς το Παρίσι.

Ο πόλεμος των χαρακωμάτων, μια από τις πιο αιματηρές και άγριες συγκρούσεις της ανθρώπινης ιστορίας, είχε κιόλας θερίσει χιλιάδες στρατιώτες κι απ’ τις δυο πλευρές. Η Αγγλική παρουσία στο μέτωπο εκτεινόταν σε μήκος περίπου 27 μιλίων και σε αρκετές περιπτώσεις η απόσταση μεταξύ των δύο στρατών δεν ξεπερνούσε τις μερικές δεκάδες μέτρα.

Στις 24 Δεκεμβρίου, με κάποιο τρόπο, ένα κέικ έκανε το πέρασμα από τη Γερμανική προς την Αγγλική πλευρά. Μαζί του ήταν ένα σημείωμα που πρότεινε ανακωχή για την ημέρα των Χριστουγέννων και ενημέρωνε ότι οι Γερμανοί θα έκαναν μια συναυλία. Οι Άγγλοι απάντησαν θετικά, ανταποδίδοντας το κέρασμα. Στις 7.30 το απόγευμα άρχισαν να ακούγονται τραγούδια από τα Γερμανικά χαρακώματα. Το τέλος τους συνοδευόταν από πυκνά χειροκροτήματα και επευφημίες κι από τις δυο πλευρές. Κάποιος από τους τραγουδιστές παρότρυνε τους Βρετανούς να ακολουθήσουν το τραγούδι, για να πάρει την απάντηση “καλύτερα να πεθάνω, παρά να τραγουδήσω Γερμανικά”. “Αν το έκανες, μάλλον θα μας σκότωνες” ανταποκρίθηκε, προκαλώντας γέλια εκατέρωθεν. Τα τραγούδια συνεχίστηκαν μέσα στη νύχτα, με τη συμμετοχή στρατιωτών από όλα τα σημεία.

Το επόμενο πρωί, κάποιος απ’ την Αγγλική πλευρά σήκωσε μια πινακίδα που έγραφε “καλά Χριστούγεννα”. Ακόμη και ο καιρός συνηγορούσε στην καλή διάθεση, καθώς η ατέλειωτη, εκνευριστική βροχή έδωσε τη θέση της σε μια θεραπευτική ηλιοφάνεια. Σύντομα μερικοί Γερμανοί στρατιώτες βγήκαν από τα χαρακώματα με τα χέρια ψηλά και κινήθηκαν προς τους Άγγλους, οι οποίοι έκαναν το ίδιο. Σε λίγο το στενό πεδίο είχε γεμίσει με αντίπαλους στρατιώτες που έσφιγγαν τα χέρια και αντάλλασσαν ευχές. Οι δύο πλευρές έθαψαν τους νεκρούς τους σε κοινές τελετές και προσευχήθηκαν μαζί. Ένας Σκοτσέζος κουρέας πρόσφερε δωρεάν κουρέματα σε όλους, ανεξάρτητα απ’ την εθνικότητά τους. Σε αρκετές περιπτώσεις στήθηκαν ποδοσφαιρικοί αγώνες, στον πιο “επίσημο” απ’ τους οποίους, οι Γερμανοί κέρδισαν με 3-2.

Ο Frank Richards, ένας από τους φαντάρους που έζησε την εμπειρία περιγράφει: «ο Διοικητής μας έτρεχε πέρα – δώθε και προσπαθούσε να μας αποτρέψει, αλλά ήταν ήδη αργά. Όλη η διμοιρία είχε ήδη βγει από τα χαρακώματα και το ίδιο είχαν κάνει οι Γερμανοί. Τελικά, βγήκε και ο ίδιος και πήγε να συναντήσει τους Γερμανούς αξιωματικούς που βρίσκονταν στο πεδίο. Αντάλλαξαν ευχές και τον ρώτησαν αν θα δεχόταν μερικά βαρέλια μπύρα ως δώρο. Του υποσχέθηκαν μάλιστα, ότι οι άντρες του δεν πρόκειται να μεθύσουν. Τα δέχθηκε και κάποιοι φαντάροι ανέλαβαν να τα μεταφέρουν.

Παντού στρατιώτες αναμειγνύονταν και γελούσαν, κάποιοι έφεραν κρασί και ποτήρια, άλλοι αντάλλασσαν αναμνηστικά και ταμπάκο. Ένας Γερμανός που μιλούσε καλά αγγλικά μας έλεγε ότι είχε κάνει μερικά χρόνια στο Μπράιτον κι ότι είχε σιχαθεί τον αναθεματισμένο πόλεμο και θα χαιρόταν πολύ όταν θα τελείωνε. Τον διαβεβαιώσαμε ότι δεν ήταν ο μόνος. Μπορούσαμε να δούμε ότι τα χαρακώματά τους ήταν στην ίδια άθλια κατάσταση με τα δικά μας.

Το βράδυ επιστρέψαμε στις θέσεις μας και ήπιαμε τη μπύρα που μας είχαν προσφέρει. Ήταν στ’ αλήθεια άθλια και δεν υπήρχε περίπτωση να μεθύσεις, αλλά ήμασταν ευγνώμονες ούτως ή άλλως. Συμφωνήσαμε να μην πυροβολήσουμε πριν απ’ αυτούς. Εξακολουθήσαμε να μιλάμε μαζί τους πάνω από τα συρματοπλέγματα όλη τη νύχτα. Η δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων πέρασε χωρίς εχθροπραξίες».

Στα περισσότερα σημεία του μετώπου η εικόνα ήταν η ίδια. Την 26η Δεκεμβρίου ελάχιστοι πυροβολισμοί ακούστηκαν κατά μήκος των γραμμών. Σε μερικές περιπτώσεις η ανακωχή τράβηξε αρκετές μέρες μέσα στον Ιανουάριο του 1915.

Η Διοίκηση του Αγγλικού στρατού που βρισκόταν σε ένα πολυτελή πύργο είκοσι μίλια μακριά απ’ το μέτωπο, όταν πληροφορήθηκε τα συμβάντα, έστειλε σαφείς και αυστηρές διαταγές σε όλους τους επικεφαλής μονάδων να σταματήσουν άμεσα τις συναναστροφές με τον εχθρό. Οι διαταγές δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα.

Την επόμενη χρονιά αρκετές μονάδες είχαν συμφωνήσει να επαναλάβουν το ίδιο τόλμημα, όμως η δυναμική παρέμβαση των Διοικήσεων εκατέρωθεν απέτρεψε περαιτέρω “αδελφοποιήσεις”.

Ένας Άγγλος σχολιαστής έγραψε: «σήμερα, περισσότερο από ενενήντα χρόνια μετά, το περιστατικό αντιμετωπίζεται ως ένα φωτεινό παράδειγμα λογικής μέσα στα αιματοβαμμένα κεφάλαια του 1ου Παγκόσμιου Πολέμου, ως μια αυθόρμητη προσπάθεια από τους χαμηλόβαθμους να δημιουργηθεί μια ειρήνη που θα είχε ανθίσει, αν δεν υπήρχαν οι παρεμβάσεις των στρατηγών και των πολιτικών».

Στην πραγματικότητα την Χριστουγεννιάτικη ανακωχή του 1914 την εκλαμβάνει ο καθένας όπως επιθυμεί. Πέρα όμως, από μια όμορφη ιστορία, είναι ένα από τα πολλά διδάγματα που κυκλοφορούν για τα συστατικά της φύσης του ανθρώπου, αλλά και του πολέμου. Καλή χρονιά σε όλους.