09202017Τετ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Η Συνωμοσία του Θορύβου

Φύλλο 105 - Οκτώβριος 2011

skitso 5 241111

Τη δεκαετία του ’70 οι γονείς μου με πήγαν σε μια συναυλία του Μάνου Χατζηδάκι. Πέρα από τη μαγευτική – ειδικά για τα παιδικά μου αυτιά – μουσική, αυτό που μου είχε κάνει εντύπωση ήταν ότι σε κάποιο κομμάτι, ο συνθέτης σταμάτησε να παίζει και φανερά εκνευρισμένος, ζήτησε από τον κόσμο να κάνει ησυχία και να ακούσει προσεκτικά.

Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι ένιωσα ντροπή για κείνους που τον προσέβαλαν, μη δίνοντας όλο τον εαυτό τους σ’ αυτό που τους προσέφερε και για το οποίο θα ‘πρεπε να νιώθουν ευλογημένοι.

Πριν λίγα χρόνια παρακολουθούσα στην Αθήνα συναυλία των Opeth. Ο ηγέτης – συνθέτης – στιχουργός τους Mikael Akerfeldt μετά από ένα κομμάτι έσπευσε να προσγειώσει το εκστασιασμένο πλήθος λέγοντας “εμένα δε θα μου χτυπάτε παλαμάκια, δε θα φωνάζετε και δε θα με αποσπάτε κουνώντας τα χέρια για να σας προσέξω. Ξέρετε ότι ήρθατε εδώ για να ακούσετε μουσική. Όποιος θέλει γλέντια να πάει να δει τους Bon Jovi”. Ο παραλληλισμός έγινε αυτόματα στο μυαλό μου. Αυτού του τύπου η αλαζονεία απαντάται μόνο σε καλλιτέχνες που έχουν ειδικό βάρος τέτοιο, ώστε να μη χρειάζεται να γλύφουν το κοινό τους, έχουν από αυτό τις ίδιες απαιτήσεις που έχουν και από τους εαυτούς τους και που προτιμούν να παίζουν μπροστά σε ολιγομελή ακροατήρια, παρά να βλέπουν τον κάθε τυχάρπαστο να καταστρέφει τη μυσταγωγία που δημιουργούν.

Οι Opeth είναι μια ξεχωριστή περίπτωση συγκροτήματος, γιατί ανήκουν στα– μετρημένα στα δάκτυλα του ενός χεριού – γκρουπ που όρισαν ένα νέο ήχο την τελευταία δεκαετία. Η Σουηδία και γενικότερα η Σκανδιναβία έχουν δημιουργήσει σχολή και παράγουν μουσικούς με έμπνευση και ιδέες εδώ και πολλά χρόνια. Τούτοι οι αλλόκοτοι τύποι όμως, δεν μπαίνουν στο ίδιο καζάνι με κανέναν απ’ αυτούς. Ξεπερνούν τα σύνορά τους, με την ευκολία που ξεπερνούν τα στεγανά, τις φόρμες και τις ταμπέλες για να  ξεδιπλώσουν αχαρτογράφητους ηχητικούς κόσμους.

Στο νέο τους – δέκατο στη σειρά – άλμπουμ “Heritage” που κυκλοφόρησε μόλις, πάνε πολύ παραπέρα, ξεφεύγοντας ακόμη και από τον ίδιο τους τον εαυτό. Επαναπροσδιορίζονται με τον τρόπο που μόνο οι αληθινά σπουδαίοι μπορούν να το κάνουν, ξεχνούν ό,τι ήξεραν και ξαναπιάνουν το νήμα απ’ την αρχή, με μια φυσικότητα που σε κάνει ν’ απορείς.

Όταν αρχίζει η εξερεύνηση του “Heritage”, ο ακροατής ακολουθεί την ίδια πορεία, χάνοντας τον εαυτό του στην πρώτη νότα και ξαναβρίσκοντάς τον στην τελευταία αλλαγμένο, πλήρη, συνειδητό.

Παρθενογενέσεις δεν υπάρχουν. Τα κομμάτια του άλμπουμ κλείνουν το μάτι στους King Crimson, χαμογελούν πλατιά στους Pink Floyd, διαβάζουν H.P. Lovecraft, απαγγέλλουν William Burroughs, ίπτανται πάνω από τη jazz, τη folk και την ηλεκτρική ψυχεδέλεια, ενώ ο Steven Wilson απολαμβάνει τη διαδρομή καθισμένος στο θρόνο του, ξέροντας ότι η σπορά του έπεσε σε γόνιμο έδαφος. Αλήθεια, πόσο διαφορετική θα ήταν η ζωή του Mikael αν δεν είχε συναναστραφεί αυτόν τον γκουρού της σύγχρονης μουσικής; Αλλά και πόσο σημαντικός πρέπει να είσαι για να σε προσέξει και να επιλέξει να γίνει μέντοράς σου;

Στο άλλο ερώτημα που γεννάται, το πόσο δύσκολο είναι να δημιουργήσεις κάτι τόσο άρτιο, πολύπλευρο και καθηλωτικό, αποφεύγοντας να γίνεις καρικατούρα, ένας ξιπασμένος που μόνο ο ίδιος κατανοεί τα χαζά που γράφει, φαντάζομαι ότι ούτε ο Akerfeldt δεν μπορεί να απαντήσει.

Η ουσία είναι ότι το “Heritage” – με τον τρόπο του – βάζει τάξη στο χάος. Στο χρόνο που διαρκεί όλα είναι στη θέση τους, ο παραλογισμός εξαφανίζεται και ο κόσμος είναι ένα, όπως θα έπρεπε να συμβαίνει.

Κάποιος μου έλεγε ότι όποιος πιστεύει σήμερα ότι μπορεί να έχει μια πρωτότυπη ιδέα, να γράψει ή να συνθέσει κάτι νέο είναι γραφικός κι ότι όλα έχουν ειπωθεί. In your face, φίλε μου. Η διάψευσή σου έκανε όλο το δρόμο από τον παγωμένο βορά για να ‘ρθει να σε βρει. Οι άνθρωποι σε εκπλήσσουν. Πάντα το ‘καναν και πάντα θα το κάνουν. Κι όταν αυτό συμβαίνει μέσα στις ενορχηστρωτικές και συνθετικές στροφές ενός δίσκου, το αποτέλεσμα είναι λυτρωτικό.

Οι Porcupine Tree του Wilson, όπως και οι Pain of Salvation του Daniel Gildenlow, αλλά και οι Tool είναι συγκροτήματα που θα μείνουν κλασικά από τις γενιές των τελευταίων είκοσι ετών. Οι Opeth προστίθενται  σ’ αυτή τη λίστα εν χορδαίς και οργάνοις κυριολεκτικά. Κι αν παρασύρθηκα κι έγραψα φράσεις πομπώδεις και υπερβολικές, είναι γιατί τελώ υπό την επήρεια. Ζητώ την κατανόησή σας, αλλά τέτοια πράγματα δε συμβαίνουν κάθε μέρα. Μπορείτε να το διαπιστώσετε και μόνοι σας.