05262017Παρ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Προαιρετικά

Για την περιβόητη οικονομική ανάπτυξη

ne 4b6bf4225eeed 416x313

Η οικονομική ανάπτυξη στις σύγχρονες καταναλωτικές κοινωνίες έχει απολυτοποιηθεί. Προβάλλεται ως πανάκεια, και όχι άδικα, αφού θεωρητικά εξασφαλίζει ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο, περιορίζει δραστικά την ανεργία με τις θέσεις εργασίας που δημιουργεί, αμβλύνει τις οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, στηρίζει δυναμικά τις υπηρεσίες και παροχές του κοινωνικού κράτους, συντελεί στην ανάπτυξη της παιδείας, της έρευνας και του πολιτισμού, συνδέεται στενά με την κοινωνική και πολιτική σταθερότητα, διασφαλίζει την οικονομική αλλά και πολιτική ανεξαρτησία μιας χώρας(ό,τι ακριβώς δεν συμβαίνει με τη χώρα μας) και ασφαλώς προάγει την ατομική και συλλογική πρόοδο.

Θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ακόμη ότι συμβάλλει στην καθολική ανάπτυξη του ανθρώπου. Θεωρητικά. Γιατί πρακτικά το σύγχρονο μοντέλο ανάπτυξης υπονομεύει τη βιολογική ανάπτυξη του ανθρώπου, αφού πρωτίστως δε σέβεται το δικαίωμά του σε ένα υγιές, ελεύθερο και καθαρό φυσικό περιβάλλον. Ρυπογόνες βιομηχανικές μονάδες που δηλητηριάζουν γη, αέρα και νερό, άναρχη οικιστική ανάπτυξη που περιορίζει όλο και περισσότερο τους δημόσιους χώρους πρασίνου, τομείς της οικονομίας με υπερτροφικά χαρακτηριστικά, όπως ο μαζικός τουρισμός, που επιτείνουν ποικιλοτρόπως την παραμόρφωση και τον βιασμό του φυσικού περιβάλλοντος, είναι καθημερινά τεκμήρια της ανθρωποβόρας οικονομικής ανάπτυξης.

Η οικονομική ανάπτυξη εξάλλου στηρίζεται ή ταυτίζεται με την υπερκατανάλωση υλικών αγαθών και όχι την κατανάλωση που απάλλαξε τον άνθρωπο από τη βιοτική μέριμνα. Η ψυχοπνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου θεωρείται επιδίωξη που δεν εξασφαλίζει σ’ αυτόν και στην κοινωνία στην οποία ζει απτά οφέλη, και γι’ αυτό άλλωστε η παιδεία ως ιδανικό έχει αντικατασταθεί από την κατάρτιση η οποία έχει θεοποιηθεί. Η ηθική του ανάπτυξη υποσκάπτεται από τη λογική του κέρδους και από την αναγωγή του χρήματος σε αυτοσκοπό της ζωής του. Τα παραπάνω δεν αφήνουν ανεπηρέαστη τη φύση του ανθρώπου ως πολιτικού υποκειμένου, αφού ο πολίτης μετατρέπεται σε ιδιώτη και καταναλωτή, τοποθετώντας το ατομικό πάνω από το συλλογικό συμφέρον.

Ένα άλλο αρνητικό χαρακτηριστικό της σύγχρονης παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης είναι ότι στηρίζεται στην παιδική εργασία και δημιουργεί θέσεις εργασίας φτηνού εργατικού δυναμικού ή εξαθλιωμένων ανειδίκευτων εργατών. Αυτό που συμβαίνει δηλαδή στις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες, π.χ. Ινδία, Ινδονησία, Τουρκία, Μεξικό, Νότια Κορέα. Άλλοτε πάλι οι ισχυρές οικονομίες μετακινούν το εξειδικευμένο-και ακριβοπληρωμένο-εργατικό και επιστημονικό δυναμικό τους από τις χώρες τους στις επενδυτικές ζώνες των αναπτυσσόμενων χωρών στις οποίες δραστηριοποιούνται, με ελάχιστα οφέλη για τις χώρες αυτές.(π.χ. επένδυση για γήπεδο γκολφ). Οι προνομιούχες θέσεις εργασίας είναι «κλειδωμένες» από τις ισχυρές χώρες που ελέγχουν την παγκόσμια οικονομία. Γι’ αυτό και το μεταναστευτικό ρεύμα των εξειδικευμένων άνεργων πτυχιούχων κατευθύνεται προς αυτές τις χώρες. Το παράδειγμα της χώρας μας είναι χαρακτηριστικό. Επόμενο λοιπόν είναι ότι, αν δεν υφίστανται εργασιακά δικαιώματα και τα μεροκάματα και οι μισθοί δεν επαρκούν για να εξασφαλίσουν στους εργαζομένους ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο, η οικονομική ανάπτυξη ωφελεί τους λίγους και ισχυρούς. Αυτοί την καρπώνονται και αυτοί τη νέμονται.

Το σύγχρονο μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης δεν είναι ανθρωποκεντρικό, γιατί υπηρετεί την απληστία και την αλαζονεία του σύγχρονου ανθρώπου. Γιατί δεν μπορεί να συλλάβει το ιδανικό της δημοκρατίας, της ελευθερίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Γιατί δεν μπορεί να εξαλείψει-ή να περιορίσει τουλάχιστον-την πείνα, τη φτώχεια, τον αναλφαβητισμό, τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες, την απόγνωση, τον σωματικό και ψυχικό πόνο, την αλλοτρίωση, τη φυγή σε τεχνητούς παραδείσους, τον εξευτελισμό και την εξαθλίωση του ανθρώπου.

Η πολιτική όμως είναι αυτή, που με τη βούλησή της και τις αποφάσεις της, έχει χρέος να επαναπροσδιορίσει το περιεχόμενο και τους στόχους της οικονομικής ανάπτυξης με κριτήρια ανθρωποκεντρικά. Γιατί παντού στον πλανήτη υπάρχουν κύματα βουβά που φουσκώνουν, φουσκώσουν, και κάποτε θα γίνουν τσουνάμι αγανάκτησης, οργής, διεκδικήσεων…