08202017Κυρ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Μουσική Πυξίδα

Misa Criolla: Η λειτουργια των Κρολων της Αργεντινής

MISA CRIOLLA
Η λειτουργια των Κρολων της Αργεντινής
Γράφει ο Στέλιος Γιακουμάκης
 
Εισαγωγικά
Στο χώρο της μουσικής η λέξη misa σημαίνει λειτουργία. Προέρχεται από το λατινικό ρήμα mitto, μια από τις βασικές σημασίες του οποίου είναι: πέμπω, στέλλω, αποστέλλω.
Στην κλασσική μουσική υπάρχουν θαυμάσια έργα μεγάλων δημιουργών, με κορυφαίο ίσως απ’ αυτά την MISA SOLEMNIS (επίσημη λειτουργία) του Μπετόβεν.
Αξιοθαύμαστο όμως είναι και το γεγονόςότι, κατά τη διάρκεια, κυρίως του αιώνα που μας πέρασε, δημιουργήθηκαν υπέροχα λυρικά έργα, από εμπνευσμένους δημιουργούς, τα οποία στηρίχθηκαν σε εθνικές μουσικές και σε κείμενα θρησκευτικά και στίχους σπουδαίων ποιητών. Είναι οι λειτουργίες των λαών.
Ενδεικτικά αναφέρουμε τις εξής:
 
1. Misa Criolla – (Λειτουργία των Κρεολών της Αργεντινής).
2. Misa Glamenca – (Λειτουργία των Ισπανών της Ανδαλουσίας).
3. Misa Glaenca – (Του μεγάλου Ισπανού κιθαρίστα Paco Pena)
4. Misas y Fiestas Mexicanas – (Μεξικανικές λειτουργίες και γιορτές)
5. Navidad Criolla – (Χριστούγεννα των Κρεολών του Carlos Alberto Tirigara).
6. Misa Luba – (Λειτουργία των μαύρων του Κογκό).
7. Misa de Saranes – (Λειτουργία των μαύρων της Αφρικής)
8. Navidad en Verano – (Χριστούγεννα το Καλοκαίρι, του ARIEL RAMIREZ επίσης).
 
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΚΡΕΟΛΩΝ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ
ΑΡΙΕΛ ΡΑΜΙΡΕΘ
1. ΚΥΡΙΕ
Κύριε ελέησον ημάς,
Χριστέ, ελέησον ημάς.
2. ΔΟΞΑ
Δόξα εν υψίστοις Θεώ
Και επί γης, ειρήνη στους ανθρώπους που αγαπά ο Κύριος.
Σε υμνούμε,
Σε ευλογούμε,
Σε λατρεύουμε,
Σε δοξολογούμε,
Σε ευχαριστούμε για την απέραντή σου δόξα
Κύριε, Θεέ, Ουράνιε βασιλιά
Θεέ Πατέρα Παντοκράτορα.
 
Κύριε, Υιέ μοναδικέ, Ιησού Χριστέ,
Κύριε, Θεέ, Αμνέ του Θεού,
Υιέ του Πατρός,
Συ, που αίρεις τις αμαρτίες του κόσμου,
Ελέησον ημάς.
Συ, που αίρεις τις αμαρτίες του κόσμου,
Εισάκουσε τη δέησή μας.
Συ, που βασιλεύεις μαζί με τον πατέρα,
Ελέησον ημάς.
 
Γιατί Συ μόνο είσαι ’γιος,
Μόνο Συ, Κύριε Εσύ μόνο,
Εσύ μόνο Ύψιστος, Ιησού Χριστέ
Μαζί με το άγιο Πνεύμα,
Εις δόξαν Θεού Πατρός.
Αμήν.
 
3. ΠΙΣΤΕΥΩ
Στον πατέρα Παντοκράτορα, δημιουργό του ουρανού και της γης,
Πιστεύω στο Θεό
Τον Πατέρα παντοκράτορα, δημιουργο του ουρανού και της γης,
Και στον Ιησού Χριστό πιστεύω,
Το μοναδικό γιο του Πατέρα μας,
Που συνελήφθη εν γαστρί με την επέμβαση και τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.
Γεννήθηκε από την Αγία Μαρία, την Αγία Μαρία την Παρθένο,
Υπέφερε κάτω από την εξουσία, την εξουσία του Ποντίου Πιλάτου.
Σταυρώθηκε, πέθανε και ετάφη.
Κατέβηκε στην Κόλαση.
Την Τρίτη μέρα αναστήθηκε.
Αναστήθηκε ανάμεσα στους νεκρούς,
Ανέβηκε στους Ουρανούς.
Εκάθισε στα δεξιά του Πατέρα Παντοκράτορα
Και από ‘κει θα γυρίσει
να κρίνει ζώντες και νεκρούς.
Πιστεύω στο ’γιο Πνεύμα, στην Αγία καθολική Εκκλησία,
στη μετάληψη των Αγίων καις την άφεση των αμαρτιών,
στην ανάσταση της σάρκας και την αιώνια ζωή.
Αμήν
 
4. ΑΓΙΟΣ
’γιος, ’γιος, ’γιος,
Κύριος ο Θεός του Σύμπαντος.
Γεμάτοι είναι οι ουρανοί
Και η γη από τη δόξα σου.
Ωσαννά εν τοις Υψίστοις.
Ευλογημένος ο ερχόμενος
Εν ονόματι Κυρίου,
Ωσαννά εν τοις Υψίστοις.
 
5. ΑΜΝΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ
Αμνέ του Θεού, που αίρεις τις αμαρτίες του κόσμου,
Δείξε οίκτο για μας.
Αμνέ του Θεού, που αίρεις τις αμαρτίες του κόσμου,
Δείξει οίκτο για μας.
Αμνέ του Θεού, που αίρεις τις αμαρτίες του κόσμου,
Δώσε μας την ειρήνη.
 
Τον Οκτώβριο του 1964 στο Μπουένος ’ϊρες της Αργεντινής ο Αριέλ Ραμίρεθ συνέθεσε τη Misa Criolla – λειτουργία των Κρεολών της Αργεντινής. Η λειτουργία γράφτηκε πάνω σε ισπανικό κείμενο, εγκεκριμένο από το 1963 από τη Θρησκευτική Επιτροπή της Λατινικής Αμερικής. Είναι δοσμένη σε ρυθμούς λαϊκούς της Αργεντινής και γενικότερα της Λατινικής Αμερικής. Ό,τι υπάρχει στον Αργεντίνικο χώρο των Κρεολών, είναι μουσική, χορός και γλώσσα. Ελάχιστα έχουν επηρεαστεί από ξένη κουλτούρα. Με πεισματικό τρόπο κρατούν στην κουλτούρα τους ιθαγενή και παλιά, πρωτογενή, ισπανικά στοιχεία. Αυτό δείχνει πως η ιδέα του Αριέλ Ραμίρεθ να δώσει μια ψαλλόμενη λειτουργία σε ρυθμό πρωτογενή και με γνήσια ιθαγενή στοιχεία, μόνο στη Misa Criolla θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Η μουσική και τα κείμενα της Misa Criolla προέρχονται κατευθείαν από το Αργεντίνικο φολκλόρ. Όταν συνέθετε όμως ο Αριέλ Ραμίρεθ, δεν μπορούσε να φανταστεί ότι πραγματευόταν ένα έργο με διεθνείς ρίζες. Δεν είχε υπολογίσει επίσης την τρομερή επιτυχία που θα ακολουθούσε. Η Misa Criolla είναι μια σύνθεση εκπληκτική. Ο Ραμίρεθ έδωσε ένα παγκόσμιο έργο. H Misa Criolla γράφτηκε:
1. Για ένα σολίστα ή δύο φωνές.
2. Για μια μικτή χορωδία (άνδρες γυναίκες) από 40 τουλάχιστον φωνές.
3. Για ένα εκκλησιαστικό όργανο ή πιάνο.
4. Για διάφορα λαϊκά όργανα της Λατινικής Αμερικής, μεταξύ των οποίων το τσαράνγκο (5χορδη κιθάρα), ή κένα (λαϊκό φλάουτο), το σίκου (φλάουτο του Πανός) και μια μεγάλη ποικιλία από κρουστά όργανα.
Αποτελείται από τα παρακάτω 5 μέρη:
1. ΚΥΡΙΕ Ω ΚΥΡΙΕ. Στηρίζεται πάνω στους ρυμούς cidala – baguala tvn ’νδεων. Ο σολίστας μας δίνει το αχανές, τη μοναξιά και την ξηρότητα του Αλτιπλάνου των ’νδεων. Οι ρυθμοί vidala – baguala, ελάχιστα επηρεασμένοι από την ευρωπαϊκή μουσική, συναντώνται στη Βόρεια Αργεντική, κινούνται στο σύστημα των ¾ και η γεμάτη αίσθημα μελωδία τους παραμένει αξέχαστη, όταν κάποιος την ακούσει βράδυ στα χωριά της SALTA και στα βουνά της HUMAHUAKA.
GLORIA: ΔΟΞΑ: Εδώ ο Ραμίρεθ χρησιμοποίησε το ρυθμό carnavalito στο πρώτο καις το τελευταίο μέρος της. Στο μεσαίο μέρος της υπάρχει η επίδραση του ρυθμού varavi. Το carnavalito έχει τις ρίζες του στο huarno, χορό που κατάγεται από την προϊσπανική περίοδο των Ίνκας. Το carnavalito είναι ένας λυπητερός και νευρώδης ρυθμός που δίνει άριστα το χαρακτήρα του Λατινοαμερικάνου. Κινείται στο πεντατονικό σύστημα, είναι μελωδικός και ιδιαίτερα δημοφιλής στην ορεινή περιοχή της Βορειοδυτικής Αργεντινής, στη Βολιβία και στο Περού. Το varavi είναι τραγούδι αγάπης της Βόρειας Αργεντινής, ιδιαίτερα αγαπητό στην επαρχία jujuy. Κι εδώ ο ρυθμός είναι πεντατονικός, μελωδικός, πλούσιος, όπως και στα άλλα μέρη της GLORIA. Στη GLORIA είναι διάχυτη η μελαγχολία και η τρυφερότητα, όπως σ’ όλα τα Αργεντίνικα τραγούδια αγάπης.
3. CREDO: ΠΙΣΤΕΥΩ: Στο CREDO ο Ραμίρεθ χρησιμοποίησε το ρυθμό της chacareratrunca, που κατάγεται από το Σαντιάγο Δε Εστέρο, επαρχία της Βόρειας Αργεντινής, που οι κάτοικοί της φημίζονται για το ιδιαίτερο μουσικό τους αίσθημα. Η chacarera είναι ρυθμός επίμονος, δίνει φτερά, ο χορευτής κινείται σαν τη μηχανή που γαζώνει. Κινείται κι αυτό στο ρυθμό των ¾.
4. SANCTUS: ΑΓΙΟΣ: Το SANCTUS είναι βασισμένο πάνω στο τραγούδι και το ρυθμό του carnavalito cochabambino, που κατάγεται από το παλιό τραγούδι των INCAS buarno. Είναι πρωτογενής Βολιβιάνικος χορός, που πιθανότατα χορεύτηκε για πρώτη φορά κατά την πρώτη εορταστική εκδήλωση για το Καρναβάλι της Κοτσαμπάμπα. Έχει ρυθμό μεσαίο και μεγάλο (ternario y mayor). Στις ρίζες επίσης του quinchua (ρυθμού της Βολιβίας – Αργεντινής και Περού), του guaran (ρυθμού της Παραγουάης και Αργεντινής) και σε στοιχεία της Ισπανικής παράδοσης έχει την καταγωγή του το carnavalito conhabambino. Είναι ρυθμός πλήρης ζωής και ιδιαίτερα δημοφιλής από το τέλος της τελευταίας εκατονταετίας.
5. AGNUS DEI: ΑΜΝΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ: Στο AGNUS DEI έχουμε το στυλ της πάμπας. Εδώ έχομε μια προσευχή – παράκληση για ειρήνη. Το estilo: στυλ pampeano: της πάμπας είναι η μουσική του Αργεντίνου γκάουτσο. Το ατέλειωτο εύρος της πάμπας αντικατοπτρίζεται στη μουσική αυτή η και μοναδικό συνοδευτικό όργανο είναι η κιθάρα.
Η MISA CRIOLLA είναι ένα έργο συγκινητικό, ένα έργο εκπληκτικό. Ευτύχησε να έχει άριστους δημιουργούς από τη στιγμή της γέννησης του και στη συνέχεια. Οι δημιουργοί (RAMIREZ – MUSICA ARGENTINA POPULAR) και οι ερμηνευτές του, του χάρισαν παγκόσμια δόξα. Από την πρώτη original εγγραφή του, που εκυκλοφόρησε σε 40 χώρες, πουλήθηκαν πάνω από 3.000.000 δίσκοι. Ακούστηκε για πρώτη φορά στην Rheinhalle του Ντίσελντορφ στις 12 Μαρτίου 1967 υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη. Τις παρτιτούρες του έργου εξέδωσε στις ΗΠΑ η εταιρία LAWSON – GOULD MUSIC PUPLISHER Inc, στον Καναδά, το Υπουργείο Παιδείας και στην Αργεντινή η εταιρία PIGAL – LAGOS. Η Ισπανική Αμερική και σ’ επέκταση ο κόσμος ολόκληρος αγάπησε με πρωτοφανή λατρεία τη MISA CRIOLLA. Η βαθιά θρησκευτικότητα του έργου, η ποικιλία των ρυθμών, οι σολίστες, η χορωδία, τα λαϊκά όργανα της Λατινικής Αμερικής, οι μεταλλαγές, από την υποβλητική μελωδία στη μελαγχολική υποβλητικότητα, από το γρήγορο και νευρώδη ρυθμό στη μουσικότητα, όλα αυτά τα στοιχεία οδηγούν σ’ ένα κόσμο μαγευτικό και μαγικό συγχρόνως, που μιλεί σε κάθε ανθρώπινη ψυχή, η οποία ζητά να ξεδιψάσει με ήχους εξαίσιας μουσικής, που οδηγούν στην ανάτασή της. Χωρίς την παραμικρή αμφιβολία είναι ένα έργο εξαίσιο, μοναδικό αξεπέραστο.
 
Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ (Ο συνθέτης)
Αριέλ Ραμίρεθ. Γεννήθηκε το 1921 στη Σάνταφέ της Αργεντινής. Στις πρώτες σπουδές του τον απασχόλησε η Αμερικάνικη λαϊκή μουσική. Το 1950 κάνει το πρώτο του ταξίδι στην Ευρώπη, όπου ασχολήθηκε διεξοδικά με τη λαϊκή μουσική της Ευρώπης. Αργότερα προσκλήθηκε από το Ινστιτούτο κουλτούρας της Μαδρίτης, για να ανακαλύψει στην Ισπανία τις βασικές ευρωπαϊκές ρίζες της Αργεντίνικης μουσικής. Έδωσε κονσέρτα σε πολλές Ευρωπαϊκές χώρες. Ακόμα ένα κονσέρτο με Αργεντίνικη μουσική στο Ραδιοφωνικό Ίδρυμα του Βατικανού.
ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ
1. Ο πατήρ Σεγάδε: Γεννήθηκε το 1923 στο Μπουένος ’ϊρες. Τις μουσικές σπουδές του τέλειωσε στο Παρίσι. Το 1962 έλαβε μέρος στο διεθνές Μουσικό Φεστιβάλ πιάνου της Ολλανδίας. Είναι ιδρυτής και Διευθυντής του Ινστιτούτου της Μουσικής SACRA στο Μπουένος ’ϊρες, ταυτόχρονα είναι ο ιδρυτής της CANTORIA DE LA BASILICA DEL SOCORRO: Χορωδία της Βασιλικής του Σοκόρρο, η οποία, υπό την διεύθυνση του Κάρλ  Ρίχτερ, το 1964, συμμετέσχε στο πρώτο Φεστιβάλ Μπαχ στο Μπουένος ’ϊρες. Το πλήρες όνομά του είναι Padre J.G.Segade.
2. LOS FRONERIZOS: Οι Φροντερίθος: Το γκρουπ ιδρύθηκε το 1953. Σε σύντομο χρονικό διάστημα απόκτησε ένα σπουδαίο όνομα, όχι μόνο στην Αργεντική. Έκαμε μια επιτυχημένη περιοδεία στη Ρωσία, την Πολωνία και την Τσεχοσλοβακία. Το 1962 το γκρουπ πούλησε πάνω από 1.000.000 δίσκους και πήρε το Χρυσό Δίσκο.
ΑΛΛΟΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ ΤΗΣ MISA CRIOLLA
1. JOSE CARRERAS: Δίσκος αριθ. 420955-1 της PHILIPS. 1987. Ο διάσημος Ισπανός τενόρος ερμηνεύει το έργο και στον ίδιο δίσκο δύο ακόμη έργα του RAMIREZ τα: 1. NAVIDAD EN VERANO: ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ, 2. NAVIDAD NUESTRA: ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΜΑΣ.
2. LOS CALCHAKIS: Δίσκος και c.d. της ARION, αριθ. 34309 του 1975. Το διάσημο Λατινοαμερικάνικο γκρουπ ερμηνεύει στον ίδιο δίσκο και το έργο CARNAVAL Y NAVIDAD: ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ που είναι τραγούδια Λατινοαμερικάνων συνθετών.
3. ΣΤΑΥΡΟΣ ΞΑΡΧΑΚΟΣ – ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΤΑΛΑΡΑΣ: Δίσκος της MINOS και C.D. Ο Αριέλ Ραμίρεθ ήλθε στην Αθήνα και έδωσε οδηγίες στον Ξαρχάκο και στον Νταλάρα για την παρουσίαση του έργου, την ερμηνεία και την εγγραφή. Αριθ. Δίσκου MSM 779. Διευθύνει την ορχήστρα ο Σταύρος Ξαρχάκος, σολίστας είναι ο Νταλάρας, συμμετέχουν οι Κωστής Κωνσταντάρας και  η Λατινοαμερικάνα – μόνιμος κάτοικος Αθηνών – Marta Moreleon. Η χορωδία του Πνευματικού Κέντρου Αθηνών και η ορχήστρα του ίδιου κέντρου συμπληρώνουν το κάστ του δίσκου – πολύ αξιόλογος δίσκος.
4. Δίσκος αριθ. 6641069 της PHILIPS (διπλός). Ερμηνευτές οι LOS FRONTERIZOS, ο PADRE J.G. SEGADE και η CANTORIA DE LA CASILICA DEL SOCORRO. Εδώ υπάρχουν ακόμη, με άλλους ερμηνευτές, 3 λειτουργίες, οι εξής: 1. MISA FLAMENCA 2. MISA LUBA 3. MISA DE SAVANES.
5. LOS FRONTERIZOS. Δίσκος αριθ. Ρ. 148061 της PHILIPS. Γερμανική έκδοση. Περιέχει τη Misa Criolla και τη συλλογη τραγουδιών του Ραμίρεθ, NAVIDAD NUESTRA. Είναι η κλασσική έκδοση της Misa Criolla. Δίσκος μοναδικός, ερμηνείες κλασσικές. PADRE SEGADE, ARIEL RAMIREZ, LOS FRONTERIZOS, CANTORIA DE LA BASILICA DEL SOCORRO.
Όλα άριστα. Τι άλλο θέλουμε; είναι αυτό που ακολουθεί:
6. ARIEL RAMIREZ: MISA CRIOLLA Y OTRAS SIETE CANCIONES: Λειτουργία των Κρεολών κι άλλα 7 τραγούδια του Αριέλ Ραμίρεθ.
Solista: ZAMBA QUIPILDOR
Asociacion: 1) CORAL LAGUN ONAK.
2) CUARTETO DE LOS ANDES
Direccion: ALBERTO BALZANELLI.
Εδώ έχομε σαν σολίστα τον Αργεντίνο Σάμπα Κιπιλδόρ, συμμετέχουν η χορωδία της λίμνης Όνακ και το κουαρτέτο των ’νδεων. Διευθύνει ο Αλμπέρτο Μπαλθανέλλι, C.D. υπ’ αριθ. Cdch – 805 της MILAN sur. Εγγραφή DDD: ’ριστη. Είναι ένα πραγματικό αριστούργημα. Η Misa Criolla πρέπει να ακούγεται οπωσδήποτε από τους δίσκους των FRONTERIZOS και από τον ZAMBA …………..
7. Υπάρχει ακόμη ένα c.d. της PHILIPS αριθ. 814055-2 όπου βρίσκομε τη Misa Criolla στην κλασσική της, από τους FRONTERIZOS κλπ, ερμηνεία και τη MISA FLAMENCA με τους δικούς της ερμηνευτές.
Ένας δίσκος ή μάλλον c.d. μοναδικός. Δύο κλασσικά έργα σε ανεπανάληπτες ερμηνείες από εξαίσιους ερμηνευτές.
8. Πρόσφατα το ιερό τέρας της Αργεντίνικης μουσικής, η MERCEDES SOSA, μας έδωσε μία εξαίσια ερμηνεία των έργων του ARIEL RAMIREZ Misa Briolla και NAVIDAD NUESTRA στο cd υπ’ αριθ. 467 – 095-2 της DECCA. Δίσκος απαραίτητος.
Ακολουθούν τα κείμενα της Misa Criolla του ARIEL RAMIREZ στα Ισπανικά και, σε μετάφραση, στα ελληνικά.