07202017Πεμ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Όψεις - Απόψεις

Το κράτος και το Κράτος

sel 1 PERIEXOMENA gia ARTHRO SEL 7

Γράφει ο Παραγωγός

Στο μεσαιωνικό βασίλειο των Σασσανίδων (ή και κάποιων άλλων δεν έχει σημασία) υπήρχαν δύο κράτη, δύο διοικητικές μηχανές που η μία καθόταν μέσα στην άλλη. Σε αυτή την αρχαία χώρα (ας πούμε της Περσίας) υπήρχαν δύο ειδών δημόσιοι υπάλληλοι. Τους οποίους, προς τιμήν του μεσαιωνικού συστήματος διοίκησης των Μεσοποτάμιων βασιλέων, ας τους ονομάσουμε συνθηματικά οι Πάρθοι και οι Σαπωρίδες.

            Οι Πάρθιοι αποτελούσαν το βασικό κορμό του κράτους των Περσών από έτη αμνημόνευτα. Συνιστούσαν το επίσημο κράτος αυτό που καταγόταν από τα ελληνιστικά χρόνια και κανείς δεν θυμόταν πως ήταν ο κόσμος χωρίς την παρουσία τους. Γύρω από το όνομα τους ένα σκοτεινό πέπλο απλωνόταν. Λεγόταν ότι κάποιος μακρινός Σέλευκος βασιλέας τους είχε διορίσει όλους μαζικά αυτούς και τα παιδιά τους και ότι ήταν όλοι ένοχοι για κάποιο ξεχασμένο έγκλημα. Τα παλιά τα χρόνια λέει, αν έκλεβες την κατσίκα του γείτονα ο μέγας άρχοντας αυτού του τόπου σε αντάμειβε πλουσιοπάροχα με θέση στη ΔΕΗ, έλεγαν οι κακές γλώσσες. Και έτσι όλοι στο βασίλειο φοβόντουσαν τους Πάρθους, τους απαξίωναν και τους λοιδορούσαν.

            Ωστόσο οι ίδιες οι συνθήκες εργασίας τους κάθε άλλο παρά δικαιολογούσαν αυτή την γενική θυμηδία απέναντι τους. Οι υπάλληλοι αυτοί στερούνταν όλων των απαραίτητων υλικών και θεσμικών προϋποθέσεων για να κάνουν την δουλειά τους σωστά. Τα κτίρια στα οποία εργάζονταν είχαν να ανακαινιστούν από τον καιρό του Ξέρξη. Η εργασίας τους αντιμετωπιζόταν με τέτοια καχυποψία που το μεγαλύτερος μέρος του χρόνου τους αναλώνονταν στο να αποδείξουν ότι δεν συνωμοτούν να φέρουν την συμφορά στη χώρα ή ότι δεν κατασπαταλούσαν το χρυσό του βασιλείου για ιδία απόλαυση. Και πάνω από όλα, τα μέσα που χρησιμοποιούσαν, ακόμα και για την πιο απλή εργασία, ήταν τα πλέον πρωτόγονα. Λεγόταν, μάλιστα, ότι υπήρχαν κατάλογοι υποχρεώσεων του δημοσίου των Σασσανιδών που συντάσσονταν σε σπήλαια αντί για κόλλες χαρτί και πρωτόκολλα που τηρούνταν στην Πέρσικη εκδοχή της Γραμμικής ΄Β έτη πολλά μετά από την εφεύρεση του αλφαβήτου.

            Πάνω και μέσα στο κράτος των Πάρθων στέκονταν το κράτος των Σαπωρίδων. Οι Σαπωρίδες ήταν όλοι νέοι, όμορφοι και επηρμένοι. Κρατούσαν τις θέσεις τους από λίγες μέρες έως λίγα χρόνια και μετά τις εγκατέλειπαν. Με τον άνεμο μιας νέα θρησκείας στα πανιά τους αποτελούσαν εκπροσώπους μιας νέα τάξης πραγμάτων και είχα νέα εργαλεία άσκησης πολιτικής στη διάθεση τους όπως καινούργιους φορολογικούς πίνακες, κιτάπια με περιουσίες και εμπορικούς καταλόγους. Αποτελούσαν ένα νέο κράτος που κάθονταν πάνω σε ένα παλιό και γερασμένο.

Ωστόσο, οι Σαπωρίδες είχαν και αυτοί τα ελαττώματα τους. Αναλάμβαναν εργασίες των Πάρθιων επειδή οι πρώτοι ήταν δήθεν διεφθαρμένοι και όταν αδυνατούσαν να τις φέρουν σε πέρας λόγω βιασύνης και απειρίας κατηγορούσαν τους Πάρθιους για την κατάντια τους. Και διεκδικούσαν να επιβάλουν την λογική τους μέσα από ιεροδιδάσκαλους που καταδίκαζε κάθε αλλόθρησκο ως αιρετικό. Ήταν κάτι σαν αυτό που θα λέγαμε σήμερα ένα κράτος συμβούλων μέσα σε ένα κράτος δημοσίων υπαλλήλων που όλο και διογκώνονταν, αν έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε τις σημερινές αναλογίες.

Έτσι όμως είναι πάντα κάθε θεσμός εξουσίας. Σαν πέτρωμα φέρει πάνω τους διαφορετικές στρωματώσεις από διαφορετικές λογικές που έχουν συσσωρευτεί στο εσωτερικό του με το πέρασμα των χρόνων. Και όποιος θέλει να αλλάξει το κράτος πάντα βρίσκεται αντιμέτωπος με τα ίδια διλλήματα. Να ξαναδώσει στο κράτος των Πάρθων την χαμένη του αίγλη ή να επιβάλει και αυτός μια νέα εξουσία μέσα, δίπλα και απέναντι στο κράτος; Αυτά τα διλλήματα θέτονταν τότε, τώρα και πάντα σε κάθε αλλαγή. Γιατί κάθε αλλαγή, σε αντίθεση με τις αλλαγές στα βιβλία της μεσαιωνικής ιστορίας δεν παρουσιάζεται ως δεδομένη. Μετεωρίζεται ανάμεσα στο εφικτό και το ανέφικτο, ανάμεσα στο θέλω και στο πρέπει.

Αν τώρα πιστεύεται ότι είπα την παραπάνω φανταστική ιστορία για να σατιρίσω την σημερινή κυβέρνηση δυστυχώς κάνετε λάθος. Την είπα θέλοντας να σατιρίσω όλες τις προηγούμενες. Που ενοχοποιώντας όλους τους δημόσιους υπαλλήλους για χρόνια ξεδόντιασαν το δημόσιο, άντλησαν αρμοδιότητες από το βασικό κορμό του και τον κατέστησαν ανέφικτο να επιτελέσει τις καταστατικές του λειτουργίες. Το είπα όμως και για να περιγράψω τα διλλήματα που τίθενται για την καινούργια κυβέρνηση. Τις αμηχανίες και τις αμφιβολίες, τον τρόπο και το μέλλον, μιας αλλαγής που κανείς δεν ξέρει από πριν πως θα γεννηθεί. Πάνω από το κράτος ή μέσα στο Κράτος.