09242017Κυρ
ΕνημέρωσηΣαβ, 13 Μαϊ 2017 10am

Τα Κόκκινα Φανάρια

 

Τα Κόκκινα Φανάρια

 3CAVER

Σταύρος Ξαρχάκος

Στίχοι: Λευτέρης  Παπαδόπουλος

Τραγούδι: Γ. Μπιθικώτσης – Τζ. Καρέζη – Κ. Χέλμη

 

            Ήδη από τα πρώτα του βήματα στο ελληνικό τραγούδι ο Σταύρος Ξαρχάκος γράφει τη μουσική για δύο κλασικές ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου, με πρωταγωνίστρια την αξέχαστη Τζένη Καρέζη. Πρόκειται για τις ταινίες «Κόκκινα φανάρια» και «Λόλα» (1963 – 1964) με τολμηρή για την εποχή υπόθεση που μεταφέρει το θεατή στις κακόφημες συνοικίες του Πειραιά. Πρόκειται για δύο ξεχωριστούς δίσκους του συνθέτη, αν και συχνά κυκλοφόρησαν ως ένας, μαζί και με τα τραγούδια από το θεατρικό έργο «Κόκκινα φανάρια» που είχε προηγηθεί.

            1Βρισκόμαστε στο 1963 όταν ο σπουδαίος κινηματογραφιστής του  ελληνικού κινηματογράφου Βασίλης Γεωργιάδης σκηνοθετεί για τον κινηματογράφο τα «Κόκκινα φανάρια», έργο του Αλέκου Γαλανού που είχε ανέβει ένα χρόνο πριν στο θέατρο Πορεία. Το σενάριο έγραψε ο Ιάκωβος Καμπανέλλης (στηριζόμενος στο έργο του Γαλανού) και η εξαιρετική φωτογραφία είναι του Νίκου Γαρδέλη. Η ιστορία τοποθετείται στην στην Τρούμπα του Πειραιά, στο μπαρ της "Φρύνης" που το διευθύνει η πατρώνα Μαντάμ Παρί και ο σκληρός σύντροφός της Μιχαήλος. Σ’ αυτό ζουν κι εργάζονται πέντε γυναίκες – πόρνες, καθεμιά με τη δική της σκληρή προσωπική ιστορία και αλήθεια. Αδιέξοδοι έρωτες, μυστικά και πάθη θα αποκτήσουν την πραγματική τους διάσταση, όταν ο νόμος θα επιβάλλει το κλείσιμο των "σπιτιών" και ο δρόμος με τα κόκκινα φανάρια και τα καμπαρέ θ' αδειάσει. «Αν και μελόδραμα κλασικού τύπου, η ταινία του Γεωργιάδη θεωρείται ένα χαρακτηριστικό επίκαιρο της μετεμφυλιακής Ελλάδας. Μιας ανατολίτικης χώρας, πλήρως ρημαγμένης, χωρίς υποδομές αλλά με όνειρα. Ένα κράτος σαθρό, με βλέψεις ευρωπαϊσμού και σχέσεις εξάρτησης με την Αμερική (πόσο πιο γλαφυρά μπορεί ν’ αποτυπωθεί αυτή η σχέση αν όχι με την αθρόα εισροή Αμερικανών ναυτών στη ζωή της Τρούμπας;)».1

             2   Η εξαιρετική μουσική του Σ. Ξαρχάκου έρχεται να δέσει απόλυτα με το σενάριο και την πλοκή. «Ο Σταύρος Ξαρχάκος, με τις μουσικές και τα τραγούδια που έγραψε για τα «Κόκκινα φανάρια» και ένα αργότερα για τη «Λόλα» του Ντίνου Δημόπουλου, θεμελίωσε - ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1960- την παρουσία του ως ένας σπουδαίος λαϊκός συνθέτης, με δυνατό ένστικτο στην κινηματογραφική μουσική. Δεν παρακολουθεί απλώς, συμμετέχει σε όλες τις κορυφώσεις του δράματος, τα τραγούδια του «διαβάζουν» το σενάριο σε ένα δεύτερο επίπεδο, αποκαλύπτοντας αθέατες πλευρές του». 2  Παράλληλα τα τραγούδια έχουν τη  δύναμη να «αυτομονομηθούν» και να φτάσουν μέχρι την εποχή μας. Πρόκειται για δύο από τα πιο χαρακτηριστικά τραγούδια του συνθέτη με ερμηνευτή τον Γρηγόρη Μπιθικώτση,  την «Απονη ζωή» και τη «Φτωχολογιά». Εξαιρετικό και το «Ούτε ένα ευχαριστώ» που ερμηνεύει η πρωταγωνίστρια Τζένη Καρέζη και σπαρακτικό το «Κόκκινα Φανάρια» με την Κατερίνα Χέλμη. Και στα τέσσερα οι καταπληκτικοί στίχοι είναι του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Εδώ να προσθέσουμε ότι και για τη θεατρική παράσταση που χρονικά προηγήθηκε ο Σ. Ξαρχάκος έγραψε δύο επίσης εξαιρετικά τραγούδια, το «Καλντερίμι» και «Τι να την κάνεις τη φωνή», σε στίχους του Αλέκου Γαλανού, με τη φωνή της Πόλυς Πάνου. Μπουζούκι έπαιξε ο Γιώργος Ζαμπέτας – ήχος αναγνωρίσιμος, καθαρός και κρυστάλλινος.

Οι μουσικές του δίσκου:


  1. ΚΟΚΚΙΝΑ ΦΑΝΑΡΙΑ: ΤΙΤΛΟΙ
  2. ΣΤΟ ΛΟΥΝΑ ΠΑΡΚ 
  3. ΦΤΩΧΟΛΟΓΙΑ [ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΣΟΥ ΜΕΓΑΛΩΣΑΝ] [ΓΡ. ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ] 
  4. ΤΑΞΙΜΙ 
  5. ΟΜΟΡΦΗ ΠΟΥ 'ΝΑΙ Η ΖΩΗ 
  6. ΑΠΟΧΩΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ 
  7. ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ [ΟΥΤΕ ΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ] [ΤΖ. ΚΑΡΕΖΗ] 
  8. ΑΠΟΝΗ ΖΩΗ [ΓΡ. ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗΣ] 
  9. Τ' ΟΡΓΑΝΑΚΙ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΦΡΥΝΗΣ 
10. ΟΡΓΗ 
11. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΗΣ ΠΕΡΑΣΜΕΝΗΣ ΜΕΡΑΣ 
12. ΞΕΣΠΙΤΩΜΑ 
13. ΣΕΒΝΤΑΣ 
14. ΚΟΚΚΙΝΑ ΦΑΝΑΡΙΑ [Κ. ΧΕΛΜΗ] 


1433 kokkina-fanaria Οι μουσικές και τα τραγούδια από τα «Κόκκινα φανάρια» αποκαλύπτουν έναν εξαιρετικό λαϊκό συνθέτη με εντελώς δική του γραφή και ήχο. Είναι βέβαιο ότι θα «αποκαλύπτονταν» και θα ακούγονταν ακόμα και αν είχαν γραφτεί ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη ταινία. Οπωσδήποτε, πάντως, η εμπορική επιτυχία της ταινίας βοήθησε επιπλέον στην καθιέρωση της μουσικής του Σ. Ξαρχάκου. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι τα «Κόκκινα φανάρια» έφτασαν  μέχρι την πεντάδα των Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας (τη χρονιά που το  βραβείο τελικά το κέρδισε ο Φεντερίκο Φελίνι - που τότε βρίσκονταν στην κορυφαία στιγμή της καριέρας του- με  το θρυλικό ''8 1/2''!). Επίσης το 1964 είχαν προταθεί και για το Χρυσό Φοίνικα του Φεστιβάλ των Κανών. Πρωταγωνιστούν εξαιρετικοί ηθοποιοί:  
Καρέζη, Φούντας, Κατράκης, Παπαμιχαήλ, Γεωργίτσης, Χρονοπούλου, , Λαδικού, Χέλμη, Ανουσάκη, Διαμαντίδου και στο έργο εμφανίζονται, παίζουν και τραγουδούν ο Γ. Μπιθικώτσης και ο Γ. Ζαμπέτας. Με λίγα λόγια, μιλάμε για μια από τις πιο αξιοπρεπείς δραματικές ταινίες της δεκαετίας του '60. Χωρίς να αποφεύγει κάποια κλισέ και δραματικές καταστάσεις, ωστόσο διαθέτει άψογη χρήση του κινηματογραφικού μέσου από το σκηνοθέτη της και ένα από τα καλύτερα soundtrack που έχουν γραφτεί ποτέ για ελληνική ταινία.

 

 

_____________________________________________________________________

1. Νέστορας Πουλάκος, http://www.sevenart.gr/movie.php?id=1433

2. Οδυσσέας Ιωάννου, από το ειδικό ένθετο της εφ. «καθημερινή»

 


στιγμιότυπο 1ο

Θυμάται κανείς το πότε έδωσε το πρώτο του φιλί... Θυμάται ακριβώς το πότε αγόρασε το πρώτο του πακέτο τσιγάρο... Ακόμα και σήμερα ή καλύτερα ιδιαίτερα σήμερα - τόσα χρόνια μετά - και τα δύο έχουν "ακριβή" γεύση...

Η συνάντηση

«Τα τροχήλατα βήματά μου με οδηγούν στην γενέθλια γειτονιά», είχα διαβάσει κάπου – ίσως εδώ, σε τεύχος παλιότερο της Πυξίδας… Μια φράση που θα μπορούσα να την είχα γράψει κι εγώ… Μια φράση που θα ήθελα να την είχα γράψει εγώ.

Φύλλο 90 - Μάιος 2010

3 ποιήματα

Αντί να συνομιλώ με τον εαυτό μου αναλώνομαι στην πράξη.

Κουρασμένος αφήνω το σώμα να χαθεί στην γοητεία της Άνοιξης.

Απομακρύνομαι στο φως των δικών σου ματιών.

Βιογραφικό Σημείωμα (απόσπασμα)

Ανέσυρε ένα απόσπασμα από το βιογραφικό του. Για τη συνεργασία του Φεβρουαρίου. Σκέφτηκε και έπραξε ότι καλόν θα είναι,  έτσι να τον γνωρίσουν οι αναγνώστες της ΠΥΞΙΔΑΣ…